Istorija

FK Mačva-provincijski Urugvaj

U smiraj maja 1919. godine, šabački đaci i studenti, na inicijativu Baće i Nine Nikolić, održali su osnivačku Skupštinu Šabačkog loptačkog kluba, u bašti kafane „Kasina“. Pored braće Nikolić, u radu Skupštine učestvovali su: Nikola Stefanović-Pinja, Ljubomir Vojić, Mile Šiljaković, Dragoslav Nikolić – Žuti, Dane Nikolić, Dragan Nikolić – Prćko i dr.

Prve utakmice igrale su se u Kasarskom polju, na kraju Prekog šora, gde je danas kasarna Vojske Srbije. Bila je to obična poljana, podalje od drumske prašine, koja je imala jednu oronulu magazu za presvlačenje. Prve stative kupila je gospođa Julka Jovanović, čija su tri sina (Milan, Rista i Moma) bili prvotimci Mačve, za 20 kruna od švercera drvima.

Na prvoj godišnjoj Skupštini kluba, uoči Male Gospojine 1919. godine, Klub je dobio današnje ime. Bilo je više predloga, ali svima je bila u srcu ravna, plodna i pitoma Mačva.

Prva utakmica odigrana je 21. septembra 1919. godine. Gost Šapčanima bio je „Srpski sport klub“ iz Velike Mitrovice. U vreme utakmice, u Kasarskom polju je bilo kao u košnici, čak je i čuveni šabački vašar utihnuo. Pred 2.000 gledalaca i pored poraza od 2:4, Mačvanci nisu razočarali. Do duboko u vašarsku noć, pričalo se samo o Mačvi i njenim loptačima, koji su igrali u sastavu: Dragi Šumanac (Boža Mitrović), Dane Nikolić, Mile Šiljaković, Baća Nikolić, Sergej Jernjev, Dragoslav Vasić, Ljubiša Vojić, Dragan Nikolić, Nina Nikolić (kapiten), Dragoslav Nikolić i Nikola Topalović.

Tako je na Malu Gospojinu, daleke 1919, sa Kasarskog polja, krenula fudbalska lopta i nikada se nije zaustavila. Na zelenom polju Mačva je imala mnogo velikih trenutaka, na kojima joj mogu pozavideti klubovi iz mnogo većih gradova. Pored urođene volje da uvek bude među prvima, fudbaleri Mačve su se vazda odlikovali svojom tehnički doteranom igrom.

Prva Pravila (Statut) kluba usvojena su na vanrednoj Skupštini 8. novembra 1924. godine i verifikovan kod Beogradskog loptačkog podsaveza i Novosadske župe, 7. odnosno 9. maja 1925. godine. U Pravilima stoji da je SK „Mačva“ član Beogradskog loptačkog podsaveza i Jugoslovenskog nogometnog saveza sa ciljem „Da stvara ljubav za sportovima, a u granicama nadležnog saveza i podsaveza, prvenstveno među omladinom, a preko nje i celom narodu. Da svoje članove moralno i fizički vaspitavaju na opšte dobro otadžbine. Klupska boja je crveno-crna“.

FK Mačva je sama stvarala svoju istoriju i istakla legendu o „Provincijskom Urugvaju“. Ovaj popularni naziv za Mačvu prvi put se spominje 1927. godine lokalnim novinama „Radikal“. Urugvaj je važio za fudbalsku velesilu, kao dvostruki olimpijski pobednik, kad svetska prvenstva još nisu bila ustanovljena.

U rano proleće 1928. godine Mačva je nadmoćno osvojila prvo mesto u Novosadskoj župi ispred favorizovanog rivala novosadske Vojvodine koju je u odlučujućoj utakmici savladala rezultatom 6:1. Po tadašnjem sistemu takmičenja, prvaci župa su nastavljali borbe za prvaka Beogradske provincije. Do finalne utakmice, Mačva je pobedila prvaka Banatske župe „Obilić“ iz Velikog Bečkereka 4:1, u Šapcu, i prvaka Šumadijske župe „Šumadiju“ sa 4 : 3 u sred Kragujevca.

Voljom žreba, finalna utakmica za prvaka Provincije BLP-a odigrana je u Šapcu, 1. jula 1928. godine, a protivnik je bio ZAŠK iz Zemuna. Strahovalo se samo dok nije počela utakmica, a onda su raspoloženi: Bora Kesić 2 puta, Milan Perić, Raduška Gajić i Kokan Stefanović napunili mrežu Zemunaca sa konačnih 6:1.

Posle ovog velikog uspeha, Mačva je bila rado viđen gost širom Kraljevine SHS. Novoosnovanim klubovima, širom Srbije, davali su njeno ime. Posle pobede nad popularnim beogradskim „zelenim“ (SK Jedinstvo) od 3:2, u sred Beograda, list Politika donoseći opširan izveštaj sa utakmice, piše: „Provincijski Urugvaj – kako popularno nazivaju šabačku Mačvu – opravdao je potpuno, mišljenje koje o igri ovog tima, već ranije, i posle lepih uspeha u provincijskom prvenstvu, a naročito posle turneje po Grčkoj, vlada kod nas“.

O uspesima Mačve na turneji, u Grčkoj, opširno je pisala sva evropska štampa. Mačva je u Solunu, o Vaskrsu 1928. godine, pobedila domaći Iraklis 3:1 i Aris sa 4:2, što je bilo iznenađenje za poznavaoce fudbala, a za Mačvu ogroman uspeh.

Sledeće godine, Mačva je po treći put prvaka Novosadske župe i obezbeđuje plasman u Vojvođansku grupu (tadašnja II liga). Mačva nastavlja u pobedničkom stilu i osvaja prvo mesto koje je vodi u Prvu ligu. Ostale su za nezaborav utakmice protiv beogradskog BSK-a, splitskog Hajduka i pobeda nad trostrukim prvakom Kraljevine Građanskim iz Zagreba. Na spisku selektora reprezentacije Jugoslavije, od Mačvinih fudbalera, nalazili su se: Mikica Arsenijević, Ivica Bek, Milorad Ilić, Milanče Jovanović, Radomir Vojisavljević, Andrica Kojić i Bora Kesić. Ne treba zaboraviti. Ne treba zaboraviti ni ostale „Urugvajce“: Jefta Jovanović, Jovan Vračarić, Jovan Cvetković, Gidra Šljivić, Milan Perić, Kokan Stefanović, Kulja Suvajdžić, Bata Kiš, Vido Božović, Moma Jovanović, Mikica Sinđelić, Đole Jovanović, Đorđe Pantazijević, Raduška Gajić, Mikela Stanojčić, Mita Salajdžijević, Nikola Kradžić, Brana Janković i drugi.

Odmah po oslobođenju Šapca, oktobra 1944. godine na igralištu Mačve ponovo su se našli na okupu njeni fudbaleri i najvatreniji navijači. Trebalo je još jednom krenuti iz početka. Zakazana je vanredna Skupština, koja klubu menja ime u Radnički. Pored fudbalske, formirane su i druge sekcije. Za rad Fudbalske sekcije bili su zaduženi Bata Kiš i Milan Krstić. Prvo posleratno prvenstvo srbije startovalo je 17. juna 1945. godine. Šesneast okruga u Srbiji bilo je razvrstano u četiri grupe. Za reprezentaciju Podrinskog okruga nastupali su fudbaleri Radničkog ili bolje reći reprezentacija Šapca, koji su se takmičili u grupi „Kolubara“. Pored Podrinskog u ovoj grupi su bili Kolubarski, Moravički i Zlatiborski okrug. Kao prvaci grupe „Kolubara“ Šapčani su se plasirali na završni turnir, za prvake Srbije, koji se odigrao u Kragujevcu. U utakmici za treće mesto reprezentacija Šapca (okrug Podrinski) ubedljivo je savladala Kosovski okrug rezultatom 8:1.

Prvi put do Druge lige Mačva, pod imenom „Podrinje“ koje nosi od juna 1946. godine, stiže 1948. godine. Osvajanjem prvog mesta u II zoni Srbije, Podrinje je nesrećno u finalu za prvaka Srbije poraženo od Napretka iz Kruševca. Za utehu ostale su kvalifikacije za popunu Druge lige sa Proleterom iz Osijeka. Na prvoj utakmici, u Šapcu, Podrinje je pobedilo sa 4:1. U revanš utakmici bilo je 5:2 za Proleter. Mimo predviđenih propozicija odigrani su produžetci u kojima domaćin postiže dva pogodka. Šapčani su presavili tabak, molba je uvažena i naloženo je odigravanja treće utakmice na neutralnom terenu. Sudar dve fudbalske škole, na stadionu „Avala“ u Beogradu, rezultirao je u korist Šapčana, 4:1 za Podrinje.

Pod imenom „Podrinje“ 1951. godine, Mačva će se po drugi put plasirati u Prvu saveznu ligu. Klubu je vraćeno i staro ime „Mačva“. U Prvoj saveznoj ligi Mačva će se takmičiti dve sezone, sa promenljivom srećom, dok će eho pojedinačnih pobeda, pre svih nad Crvenom Zvezdom i Partizanom, odzvanjati i danas. Mačva je u prvoj ligi startovala sa tri uzastopna poraza, a onda, u sred Beograda, pobeđena je Crvena Zvezda rezultatom 2:1 pred 25000 gledalaca. U drugom delu prvenstva, 11. avgusta, na stadionu JNA, usledila je još jedna senzacija, pobeđen je Partizan rezultatom 3:0 (trostruki strelac je bio Boba Kovačević). Pobede nad Crvenom zvezdom i Partizanom izvojevali su: Milutinović, Petrović, Jurišić, Stanković, Obradović, Gegić, D. Stefanović, Vilotić, Kovačević, Stanić, S. Stefanović, Rogić, Lukić i Krstić.

Druge sezone takmičenje u Prvoj saveznoj ligi, ova će biti podeljena u dve grupe, a u završnici prvenstva i na tri. Čudnim odlukama, slabim rezultatima, koji su mogli biti daleko bolji, Mačva će se sunovratiti do podsaveza. Za Mačvu nije bilo mesta ni u republičkoj, a kamoli u Drugoj ligi.

Mačvin povratak u Drugu ligu 1953. godine bio je preko II Beogradske lige u kojoj je osvojeno prvo mesto. Usledila su doigravanja za ulazak u Prvu ligu, a kako je to izmaklo, uspela je u kvalifikacijama za Drugu ligu. Protivnici su bili Rabotnik (Bitolj), Lovćen (Cetinje) i Napredak (Kruševac). Mačva je sa pet pobeda i samo jednim porazom, u poslednjem kolu, kada je sve bilo odlučeno, ubedljivo trijumfovala u Istočnoj grupi kvalifikacija. Na kvalifikacionim utakmicama, Mačva je najčešće igrala u sastavu: M. Milutinović, M. Manojlović, D. Stanković, D. Obradović, D. Stokanović, S. Vilotić, R. Grujičić, S. Stefanović, I. Radić, A. Ivoš, M. Đorđević, te J. Čvorić, N. Bingulac i M. Belogrlić.

U drugoj saveznoj ligi Mačva je bila samo dve sezone i ponovo se našla u Beogradskom posavezu. Posle četiri godine, sa dva boda prednosti ispred Budućnosti iz Smedereva, Mačva je osvajanjem prvog mesta stekla pravo na kvalifikacije za Drugu ligu. Pored Mačve, u istočnoj B grupi kvalifikacija bili su: Radnik (Vrbas), Radnički (Kikinda), Rusanda (Melenci) i Jedinsto (Zemun). Sa šest pobeda i dva nerešena rezultata, Mačva je osvijila prvo mesto ispred Radnika. Odlučujuća utakmica je odigrana 26. jula 1959. godine u Vrbasu, pred 7000 gledalaca od kojih je 2000 bilo iz Šapca. Golom Grujičića, u finišu utakice, pobedila je Mačva sa 1:0. Teret kvalifikacija izneli su: J. Gajić, D. Radovanović, D. Stanković, V. Melić, B. Janjić, J. Rosić, R. Grujičić, S. Dakić, D. Milošević, I. Gvozdenović, B. Kovačević (sa 12 golova u kvalifikacijama) i M. Todorović.

Ovoga puta Mačva je četiri godine uspešno odolevala u Drugoj ligi, a narednih osam se grčevito borila da povrati drugoligaški status. Tek, u sezoni 1970/71. jedna nova mladost zagledana u daljinu, ali zatočena negde na pola puta, između tehničke spremnosti i fizičke nedozrelosti, uspela je da povrati drugoligaški status. Vođena rukom iskusnog stratega Diše Stefanovića, ova malada ekipa, protkana sa nekoliko iskusnih „vukova“ vraća sjaj „Provincijskom Urugvaju“. U odlučujućoj utakmici, 13. juna 1971. godine, u Šapcu, pobeđeni su „Majstori sa Dunava“ rezultatom 5:2. Mačva je igrala u sastavu: Vukadinović, Marković, Arsenović, Pantelić, Popović, Eganović, Crnogorac, (Radivojević), Ilić, Stefanović (Pavlović), Todorovski i Nedeljković, a strelci su bili: Stefanović 2, ilić, Crnogorac i Pavlović.

Posle dve godine, iako plasirana u sredina tabele, zbog reorganizacije takmičenja Mačva se ponovo obrela u Srpskoj, a jednu sezonu i II Srpskoj ligi. Skoro decenija i po trebala je da prođe do povratka u Drugu ligu.

Povratak je usledio 1987. godine, posle dramatične završnice u prolećnom delu prvenstva. Vrhunac drame bio je u Beogradu 3:2 protiv „Sinđelića“ kada je Tomić glavom zatresao mrežu domaćina u 88. minutu. Usledilo je neočekivano gubljenje boda protiv Kristala u Šapcu, što koriste Kostolčani da izbiju na čelo tabele. Sledeće nedelje Mačve je pobedila u Zemunu i u zadnjem kolu savladala Bor u Šapcu, dok je Rudar pretrpeo poraz u Paraćinu, što je bilo dovoljno Mačvi da za prsa osvoji prvo mesto. Teret prvenstva izneli su: Vasić, Jovanović, Davidović, M. Kovačević, Tomić, Keserović, Jošić, Riznić, Zlatarić, Mihajlović, R. Krstić i dr.

Sledeće sezone, osvajanjem sedmog mesta u prvenstvu Istočne grupe Druge lige, Mačva je izborila plasman u jedinstvenu Drugu saveznu ligu.

Godine 1988. i 1989. upamćene su po najvećim dometima Mačve u najmasovnijem takmičenju – Kupu Jugoslavije. Šapčani su startovali od polufinalnih utakmica na području Srbije, pobedom protiv Obilića, u Beogradu, tek na penale. Finalna utakmica protiv Novog pazara, u Šapcu, dobijena je rezultatom 2:0, a Mačvi je pripao pehar lista „Politika“ kao najuspešnijem timu sa teritorije Srbije.

Za protivnika u šesnestini finala Mačva je izvukla renomiranog prvoligaša iz Osijeka, kojeg je na njegovom bunjištu, posle nerešenog razultata 2:2, pobedila sa 3:2 u produžetcima.

Od osmine finala igrale su se po dve utakmice. Protiv Napretka u Kruševcu bilo je 0:0, a u revanšu, u Šapcu, 2:0 za Mačvu, kojoj je ovo bio prvi plasman u četvrtfinale kupa od njenog osnivanja.

Voljom žreba za protivnika je dobijen Dinamo iz Zagreba, jedan od najtrofejnijih klubova u zemlji. Na utakmici u Šapcu bilo je 1:0 za Mačvu. Do poslednjeg minuta, u Zagrebu, bilo je 1:1, a onda pirova pobeda Dinama od 2:1, jer se pogodak u gostima računao dvostruko.

Na polufinalnoj utakmici, protiv Partizana, u Beogradu, Mačvanci su igrali odlično i poveli sa 1:0, u 6. minutu. Neočikavano i brzo vođstvo kao da je uplašilo Šapčane. Taj strah koristi Partizan i pobeđuje sa 2:1. Revanš u Šapcu, pred 10.000 gledalaca i pored uključenih TV kamera, bio je pravi praznik. Nerešenim rezultatom 0:0, uz pomoć sudije Lipovca, Partizan se „provukao“ u finale. Za podsećanje, Mačva je najčešće igrala u sastavu: Mićić (Kolarić), S. Petrović, A. Mičić, D. Živanović, M. Đukić, D. Matić, M. Kovačević, M. Arsenijević (A. Grujić), Ž. Ostojić (D. Tomić), D. Radosavljević i D. Jošić (B. Radovanović).

Do raspada prethodne Jugoslavije Mačva je bila stabilan član Jedinstvene Druge Savezne lige, a onda redovan član Druge A i B lige, sve do 1998. godine kada ispada u Srpsku ligu.

Sve do 2002. godine Mačva je srpskoligaš sa nesrivenim ambicijama za povratak u drugoligaško društvo. Pomenute godine, kroz utakmice baraža protiv Omladinaca iz Novog Sela, 4:1 u Šapcu i 5:1 u Novom Selu, Mačva je povratila drugoligaški status,sve do 2017 godine i plasmana u Super ligu Srbije.

izvor i foto-fkmacva.com